شماره چهلوسوم | پرونده ممیزی و ثبت چاپ اول «حنجره زخمی تغزل»
در چهلوسومین شماره، یکی از پروندههای مربوط به تاریخ نشر و ادبیات معاصر ایران مورد بررسی قرار گرفته است؛ پروندهای درباره مکاتبات وزارت فرهنگ و هنر در خصوص ممیزی و ثبت چاپ اول کتاب «حنجره زخمی تغزل»، نوشته حسین منزوی، که به مناسبت ۱۶ اردیبهشت، سالروز درگذشت این شاعر معاصر، برای معرفی انتخاب شده است.
به گزارش روابطعمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، رویداد «در قاب یک سند» با هدف معرفی و بازشناسی اسناد مهم، قدیمی و گاه مغفولمانده در گنجینه آرشیوی سازمان طراحی شده است و در هر نوبت یکی از اسناد شاخص آرشیوی معرفی و زمینههای تاریخی، اداری و حقوقی مرتبط با آن برای مخاطبان تبیین میشود.
چهلوسومین شماره این مجموعه به مناسبت ۱۶ اردیبهشت، سالروز درگذشت حسین منزوی، به معرفی پروندهای با عنوان «مکاتبات وزارت فرهنگ و هنر در خصوص ممیزی و ثبت چاپ اول کتاب حنجره زخمی تغزل، نوشته حسین منزوی» اختصاص دارد.
حسین منزوی (۱۳۲۵–۱۳۸۳ش)، از برجستهترین شاعران معاصر ایران و چهرهای پیشگام در تحول غزل فارسی بهشمار میآید. او با تکیه بر سنت غزل و در عین حال بهرهگیری از زبانی نو و عاطفهای معاصر، توانست صدایی متمایز در شعر معاصر فارسی بیافریند. آثار او، از جمله مجموعه مشهور «حنجره زخمی تغزل»، بازتابدهنده دغدغههای انسانی، اجتماعی و عاشقانه اوست و نمونهای شاخص از غزل معاصر در دهه ۱۳۵۰ محسوب میشود.
نخستین سند منتخب از این پرونده، به اعلام نظر ممیز کتاب درباره محتوای اثر اختصاص دارد. سند دوم، برگه درخواست چاپخانه «پیکان» از کتابخانه ملی برای ثبت کتاب است که شامل مشخصاتی همچون عنوان اثر، نام نویسنده، ناشر، چاپخانه، تعداد صفحات، نوبت چاپ و قطع آن میشود. اینگونه فرمها بخشی از فرایند رسمی صدور مجوز چاپ در آن دوره بوده و ناشر موظف بوده است پیش از انتشار، اطلاعات کامل کتاب را به کتابخانه ملی ارائه کند. سومین سند، مکاتبه کتابخانه ملی با چاپخانه «پیکان» درباره ثبت کتاب و تأکید بر لزوم ارسال دو نسخه از آن، بر اساس «قانون مطبوعات» است. این مکاتبات با هدف حفظ و صیانت از آثار مکتوب کشور و نیز تسهیل دسترسی پژوهشگران انجام میشد.
اهمیت این پرونده، افزون بر نمایش فرایند اخذ مجوز انتشار یک کتاب، در شناخت سازوکارهای نهادی و اداری نظام نشر در ایران نهفته است. مرور این اسناد بهروشنی نشان میدهد که وزارت فرهنگ و هنر و کتابخانه ملی چگونه در نظارت، ثبت و نگهداری تولیدات مکتوب کشور نقش ایفا میکردند و چه ساختارهایی برای ساماندهی به حوزه چاپ و نشر وجود داشته است.
این پرونده که در سال ۱۳۵۰ تحریر شده است، با شماره ثبت ۱۴۲۴۲-۲۶۴ در آرشیو ملی ایران نگهداری میشود. همچنین برای آشنایی بیشتر مخاطبان، تصاویر کامل این پرونده در پایان خبر قابل مشاهده است.
